است ، و ابتداى آن از سمت مدينه و جدّه موضعى بوده كه آن را شُبَيْكَه « 1 » مىگويند لكن اين اوقات ، خانه‌ها زياد شده تا نزديك بئر طَوِىّ « 2 » و قبر شيخ محمود بن ابراهيم بن ادهم ، و انتهاى آن از سمت عرفات ، مُعلّى [ مىباشد ] كه آنجا مقابر اشراف و بزرگان مكّه است و گنبدهاى بلند در آنجا هست ، و حَجُون ( به تقديم حاء مفتوحه بر جيم مضمومه ) نزديك مُعلّى است و عبارت است از سراشيبى در راه كه دو طرف او را ديوار كشيده‌اند كه او را مدنيين « 3 » « 4 » نيز گويند ، و چون كسى از سمت مدينه به حج آيد ، سنّت است كه از آنجا داخل مكّه شود ، و بعضى اين را نسبت به هر حاجى سنّت مىدانند ، و آن سمت يَمن ، مخرج سيل و آب باران است كه داخل مكّه شود و قريب به مولد حمزه عمّ پيغمبر صلى الله عليه و آله است ، و آنجا را بازان « 5 » مىگويند ، و در اين ازمنه ، عمارات در آنجا زياد شده . و عرض مكّه از يمين داخل از راه مدينه ، جبل ولى است كه به سمت بئر طوى است ، و بعد از آن جبل جَزَل ( به فتح جيم و زاء با نقطه قبل از لام ) ، و آن را جبل احمر نيز گويند ، و بالاى اين دو جبل خانه‌ها هست ، و آخرش جبل قَرْن است ( به فتح قاف و سكون راء قبل از نون ) ، و عمارت از دامن قرن بالا نرفته است ، و از يسار داخل تا نصف بيشتر كوه ابوقبيس است ، و ابوقبيس و جَزل را خشيان گويند .

--> ( 1 ) - الشُبَيْكَة : ماء أو موضع بطريق الحجاز [ نام آب يا جايى باشد در راه حجاز ] ؛ لسان العرب 10 / 446 ( مادهءشبك ) . ( 2 ) - بِئرِ طَوِىّ يا چاه طَوِىّ ، چاهى كه آن را عبد شمس بن عبدمناف حفر نموده و محل آن در خانه ابن يوسف دربطحاء بوده است ؛ ترجمهء اخبار مكّه 2 / 477 . ( 3 ) - عبارت متن « مديثين » . م . ( 4 ) - عقبهء مدنيين : گردنه‌اى كه ورودى شهر مكّه از راه مدينه بوده است ، اين گردنه در اغلب روايات با اين نام ، و در معدودى از روايات ( از جمله وسائل 12 / 395 ب 45 ، باب قطع التلبية فى العمرة المفردة ) ، با نام « عقبة المدينين » ذكر شده است كه احتمالًا مربوط به اغلاط كتابتى بوده است ؛ از توضيحات آقاى دكتر مهدوى در ترجمهء اخبار مكّه 2 / 463 نيز چنين بر مىآيد كه آن محل امروزه مشهور به گردنهء حجون است . م . ( 5 ) - بازان : يكى از دربهاى ورودى مسجدالحرام است . . . چشمه معروف مكّه كه نامش بازان است نزديك آن‌است . . . ؛ ترجمه اخبار مكّه 2 / 369 .